Twoje źródło wiedzy o dietach i zdrowiu

Wolne rodniki – poznaj swojego cichego wroga

dna

Stale wydłuża się lista chorób, wywoływanych przez szkodliwe działanie tzw. wolnych rodników. Cała związana  z nimi historia zaczęła się już w latach czterdziestych XX wieku. Lekarze położnicy zaobserwowali  błyskawiczne rozprzestrzenianie się wśród noworodków zwłóknienia pozasoczewkowego – niebezpiecznej choroby, prowadzącej do ślepoty.  Zagadkę powstawania owego schorzenia udało się rozwiązać dopiero wiele lat później. Jej przyczyną było zbyt wysokie stężenie  tlenu w inkubatorach. W ten sposób lekarze uświadomili sobie fakt – nadmiar tlenu może szkodzić.

Reaktywne formy tlenu

Współcześnie poznaliśmy odpowiedź na pytanie, w jaki sposób tlen szkodzi tkankom naszego ciała. Rozwiązaniem zagadki  było odkrycie tzw. reaktywnych form tlenu, potocznie zwanych wolnymi rodnikami tlenowymi. Są one niczym innym, jak tylko produktami ubocznymi procesów metabolicznych, zachodzących w naszym organizmie. Z reguły ich stężenie komórkach jest zbyt małe, by można je było wykryć, lecz jednocześnie wystarczająco duże, by mogły szkodzić.  Wynika  to z faktu ich wielkiej zdolności do wchodzenia w reakcje z innymi substancjami aktywnymi w tkance.

Mutacje DNA

Dla przykładu wolne rodniki mają zdolność modyfikowania zasad azotowych, wchodzących w skład łańcucha DNA. W ten właśnie sposób powstają niekontrolowane mutacje genetyczne, wywołujące szereg innych reakcji biochemicznych, w konsekwencji mogących prowadzić do powstawania nowotworów.

Innym, nieco mniej znanym przykładem szkodliwego działania wolnych rodników jest tzw. peroksydacja lipidów. Metaforycznie rzecz ujmując, chodzi o „jełczenie” wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, wchodzących w skład błon komórkowych. Błona komórkowa z jednej strony chroni  komórkę  przed zagrożeniem z zewnątrz, z drugiej zaś – pełni role śluzy, zapewniającej  tkance dopływ wszystkich niezbędnych do jej funkcjonowania składników.

Przeciwutleniacze czyli antyoksydanty

Jednak organizm ludzki nie pozostaje bezbronny wobec szkodliwych działań wolnych rodników. Każda pojedyncza komórka naszego ciała ma do dyspozycji nie tylko enzymy rozkładające reaktywne formy tlenu, lecz także specjalne substancje, które wystawiają się na działanie wolnych rodników i tym samym niejako odciągają ich uwagę od naprawdę istotnych dla działania komórki  związków.  To właśnie one znane są jako przeciwutleniacze czy antyoksydanty. Ich rola polega na zapobieganiu reakcji utleniania. Najbardziej znane antyoksydanty to witaminy A, C, E oraz glutation. Są to podstawowe organiczne  związki chemiczne, niezbędne do prawidłowego funkcjonowania ustroju.

Jednocześnie szeroko używa się ich w przemyśle kosmetycznym a także zabiegach medycyny estetycznej, takich jak np. mezoterapia. Każdego dnia wolne rodniki uszkadzają łańcuchy DNA w ludzkiej komórce około 10 000 razy. Co ciekawe w przypadku żyjącego znacznie krócej szczura liczba ta wynosi 100 000 razy! DNA jest najważniejszymi i unikatowym nośnikiem informacji, dlatego też procesy jego naprawy zachodzą w naszych ciałach nieustannie, także teraz, gdy ja piszę a Państwo czytacie ten tekst.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Wolne rodniki – poznaj swojego cichego wroga

Artykuł przeczytasz w: 2 min
0